Ιστορία

Πώς πήρε η Τήνος το όνομά της

Η Τήνος κατοικείται από τα πανάρχαια χρόνια και έχει κατοικηθεί από πολλούς λαούς ανάμεσά τους οι Φοίνικες, οι Ίωνες, οι Αθηναίοι κ.α. Υπάρχουν πολλές εκδοχές για το πώς πήρε το όνομά της. Μια από αυτές αναφέρει ότι προέρχεται από τη φοινικική λέξη «τένοκ», η οποία σημαίνει φίδι, λόγω των πολλών ερπετών και κυρίως φιδιών που υπήρχαν στο νησί. Επίσης, την έλεγαν και  «φιδούσα» ή «οφιούσα» για τον ίδιο λόγο.

Μια δεύτερη εκδοχή αναφέρει ότι ονομάστηκε Τήνος από το όνομα του Ίωνα αρχηγού των καριανών αποίκων της Μικρά Ασίας, που έφτασαν στο νησί τον 12ο αιώνα π.Χ, κυνηγημένοι από τους Δωριείς.

Κατά μια τρίτη εκδοχή θέλει να πήρε την ονομασία της από τον κέδρο, ο οποίος άντεχε στο σκώρο και στην υγρασία και τον χρησιμοποιούσαν για να κατασκευάσουν δοκούς για τις στέγες των σπιτιών. Άλλες ονομασίες της ήταν «Υδρούσα» από τον αναγραμματισμό της λέξης «Δρυούσα».

Την ονόμαζαν έτσι επειδή μέχρι τον 13ο αιώνα π.Χ υπήρχαν συστάδες από δρύες. Ο Αριστοφάνης την ονομάζει «Σκοροδοφόρα» λόγω μιας ποικιλίας σκόρδων που καλλιεργούσαν.Τέλος, έχουν γραφτεί και έργα για την Τήνο, όπως η «Πολιτεία Τηνίων» του Αριστοτέλη και τα «Τηνιακά» του Αινησιδήμου. Όμως, κανένα από τα έργα αυτά δεν σώζονται.

Αρχαιότητα

Πριν τον 12ο αιώνα π.Χ δεν υπάρχουν στοιχεία για την Τήνο. Κάποιοι αρχαίοι συγγραφείς αναφέρουν ότι το νησί ήταν ακατοίκητο. Οι πρώτοι κάτοικοι ήταν οι Μυκηναίοι και στη συνέχεια οι Φρύγες, που αναφέρονται στην Ιλιάδα του Ομήρου ως σύμμαχοι των Τρώων. Ενώ το 1130 π.Χ περίπου, Ίωνες άποικοι από την Καρία της Μικρά Ασίας φτάνουν στο νησί.

Τον 5ο αιώνα π.Χ η Τήνος αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα θρησκευτικά κέντρα, ισότιμο με αυτό της Δήλου και πολλοί προσκυνητές αναζητούσαν θεραπεία στο ναό του Ποσειδώνα. Η Τήνος αποτελούσε σταθμό για όσους ταξίδευαν στη Δήλο, αφού έπρεπε να πλυθούν στα εξαγνιστικά λουτρά του ναού του Ποσειδώνα για να φτάσουν «καθαροί» στο ιερό νησί της Δήλου.

Τον 5ο αιώνα π.Χ στρατιώτες από την Τήνο πολεμούν στη μάχη των Πλαταιών, ενάντια στους Πέρσες. Επίσης, το 408 π.Χ έλαβαν μέρος στη Ναυμαχία της Σαλαμίνας, αλλά και το 490 π.Χ στη μάχη του Μαραθώνα. Οι Τήνιοι συνάπτουν συμμαχία με τους Αθηναίους στη συνέχεια υποτάσσονται στη Σπάρτη, ενώ τον 4ο αιώνα π.Χ συνάπτουν ξανά συμμαχία με τους Αθηναίους. Το 338 π.Χ υποτάσσονται στον Φίλιππο της Μακεδονίας, ενώ το 300 π.Χ αποκτούν την ελευθερία τους. Τον 3ο αιώνα π.Χ η Τήνος υποτάσσεται στην Αίγυπτο και αργότερα στους Μακεδόνες. Το 146 π.Χ την κατακτούν οι Ρωμαίοι.

Μεσαίωνας

Τον 1ο αιώνα μ.Χ ο χριστιανισμός εξαπλώνεται στην Τήνο και σύντομα συστήνεται επισκοπή. Το 325 μ.Χ με την αναγνώριση του χριστιανισμού, η Τήνος εντάσσεται στο Βυζάντιο. Κατά τη Βυζαντινή περίοδο η Τήνος παρακμάζει. Από γραπτά γνωρίζουμε ότι υπήρχαν επιθέσεις, λεηλασίες πειρατών, επιδημίες και λιμοί. Οι επιδρομές αυτές οδηγούν στη μετακόμιση του πληθυσμού από τα παράλια στην ενδοχώρα, αλλά και στην καταστροφή του Ιερού στα Κιόνια.

Το 1207 μ.Χ όλα τα νησιά των Κυκλάδων περνάνε στους Ενετούς, περίοδος που χτίζεται το κάστρο στο Ξώμπουργο. Τότε υπήρξε και οικονομική και κοινωνική άνθηση στο νησί, ενώ κατά την τουρκική κυριαρχία ήταν το μοναδικό νησί που διατήρησε το χριστιανικό του χαρακτήρα.

Νεότερη Ιστορία

Κατά την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας οι Τήνιοι είχαν το δικαίωμα να φορούν τις τοπικές ενδυμασίες και να χτίζουν σχολεία και εκκλησίες. Αρχικά, οι Τούρκοι έπρεπε να έχουν ειδική άδεια για να προσεγγίσουν το νησί. Οι μόνοι που κατοικούσαν εκεί ήταν ο διοικητής και ο δικαστής. Στην ουσία όμως το νησί διοικούσαν τέσσερις αιρετοί, των οποίων η εξουσία ονομάστηκε «Κοινότης της νήσου Τήνου»

Αυτή την περίοδο η Τήνος ακμάζει, αναπτύσσει το εμπόριο σε Βαλκάνια και Μικρά Ασία, καθώς και τη μαρμαροτεχνική. Εξελίσσεται σε οικονομική πρωτεύουσα των Κυκλάδων και συχνά την επισκέπτονταν πρόξενοι από Αγγλία, Ρωσία, Γαλλία κ.α Στις 31 Μαρτίου 1821, στο χωριό Πύργος ξεκίνησε η επανάσταση κατά των Τούρκων. Για το λόγο αυτό περίπου 5000 κάτοικοι εντάχθηκαν στον Ελληνικό Απελευθερωτικό Αγώνα.

Το νησί αποτελεί άσυλο για πρόσφυγες και όσους Έλληνες εκδιώχθηκαν από τον τόπο τους. Στις 30 Ιανουαρίου 1823 βρίσκουν την Εικόνα της Παναγιάς, την οποία έρχονται να προσκυνήσουν οι οπλαρχηγοί Μιαούλης, Κολοκοτρώνης κ.α, γεγονός που εμψύχωσε τους Επαναστάτες. Χάρη στις δωρεές οικοδομείται ναός για την Παναγιά, ο οποίος μετά την Αντίσταση αποτέλεσε πόλο έλξης χιλιάδων πιστών.

Σύγχρονη Ιστορία

Τον Αύγουστο  του 1940 στο λιμάνι της Τήνου βρισκόταν το ελληνικό πλοίο «Έλλη», διότι η Ελλάδα αναγκαζόταν να λάβει μέρος στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το πλοίο όμως χτυπήθηκε από ιταλικό υποβρύχιο, έπιασε φωτιά και βυθίστηκε. Εξαιτίας αυτού του συμβάντος, η Ελλάδα συμμετέχει στον πόλεμο και πολεμά ενάντια των Ιταλών και των Γερμανών.

Κάθε χρόνο τον 15 Αύγουστο ρίχνουν στεφάνι στο σημείο που βυθίστηκε το πλοίο ως φόρο τιμής και ο αρχηγός του στόλου καταθέτει στεφάνι στο Μαυσωλείο της Έλλης, το οποίο βρίσκεται κάτω από το ναό της Παναγίας. Με την είσοδο της Ελλάδας στον πόλεμο έρχεται η γερμανική κατοχή που εξωθεί τους κατοίκους στην πείνα και στην ασιτία. Και πάλι η Τήνος παίζει σημαντικό ρόλο στην αντίσταση. Εξαιτίας της γεωγραφικής θέσης της στο Αιγαίο, αποτελεί κέντρο πληροφοριών και δολιοφθορών.

Οι Γερμανοί έπρεπε να αντιμετωπίσουν τον ασύρματο που βρισκόταν στο νησί και μέσω αυτού οι κάτοικοι ενημέρωναν τους Συμμάχους στη Μέση Ανατολή για τις κινήσεις των κατακτητών. Μέσω καϊκιών περνούσαν οι  Έλληνες επαναστάτες στη Μέση Ανατολή για να συνεχίσουν από εκεί τον αγώνα για την απελευθέρωση.


Scroll to top